_wtef.jpg)
انسلادوس ششمین ماه بزرگ زحل است که در سال ۱۷۸۹ توسط ویلیام هرشل کشف شد. کاوشگرهای وویجر در دههٔ ۱۹۸۰ بر سطح آن یخ یافتند. قطر انسلادوس تنها ۵۰۰ کیلومتر است و همهٔ پرتوهای تابیدهشده از خورشید را بازمیتاباند. در هنگام ظهر دمای سطح آن منفی ۱۹۸ درجهٔ سانتیگراد است. سن انسلادوس ۱۰۰ میلیون سال تخمین زده شدهاست.
در سال ۲۰۱۴ بر اساس پژوهشهای ناسا مشخص شد که یک اقیانوس زیرسطحی به عمق ۱۰ کیلومتر در آن وجود دارد.
از سال ۲۰۰۵ میلادی بشر از وجود یخفشانهای مرموز در انسلادوس آگاه بودهاست. فضاپیمای کاسینی برای نخستینبار در ژوئن ۲۰۰۵ موفق به مشاهدهٔ یخفشانهای عظیم نیمکرهٔ جنوبی انسلادوس شد. هر چند هنوز خاستگاه چنین پدیدهای بهدرستی مشخص نشده، اما به احتمال زیاد این فورانها ریشه در لایهای درونی از آب مایع دارند.
دانشمندان حدس میزنند که فشار گرانشی اعمالشده از جانب زحل، درون خاموش این قمر را بار دیگر زنده ساخته و بدین واسطه بخشی از اقیانوس زیرسطحی و یخبستهٔ انسلادوس را ذوب کرده باشد.
ویجر ۲ همچنین پی برد که علی رغم اندازهی کوچک این قمر، انسلادوس شامل عوارض سطحی گوناگون پیر و جوان است که قسمت پیر سطح آن مملو از گودال های حاصل از برخورد شهاب سنگها و قسمت جوان، دارای عوارض سطحی دستخوش تغییر شده با عمر حدود ۱۰۰ میلیون سال است.
اطلاعاتی که کاسینی از انسلادوس به زمین مخابره کرد نشان از آن داشت که از قطب جنوب آن آبفشانهایی که حاوی مقادیر بسیار زیاد آب است فوران می کند. این کشف در کنار شواهد حاکی از خروج گرمای درونی از انسلادوس و تعداد بسیار کم دهانهها در قطب جنوب آن عملا نشان از این داشت که سطح این قمر در حال حاظر از نظر زمین شناختی فعال است.
در گذرهای بعدی کاسینی از کنار انسلادوس مشخص شد که احتمالا این آبفشانها از یک دریای عظیم زیر سطحی منشا میگیرند. این آبفشانها که از شکافهای موجود در پوستهی یخی انسلادوس فوران میکنند، میتوانند از ناحیهای سکونتپذیر منشأ گرفته باشند که به طور کاملا استثنایی میتواند قابل دسترس باشد.
کارولین پورکو، یکی از برجستهترین سیارهشناسان و راهبر تیم عکسبرداری علمی کاوشگر کاسینی ناسا در این مورد میگوید: «بیش از ۹۰ آبفشان در اندازههای مختلف از مناطق نزدیک قطب جنوب انسلادوس فوران کرده و بخار آب، ذرات یخی و ترکیبات ارگانیک در محیط اطراف پخش میکنند. کاسینی اکنون چندین مرتبه از میان این جتها عبور کرده و طعم آنها را چشیده است! ما کشف کردهایم که در کنار آب و ترکیبات ارگانیک، در ذرات یخی، نمک نیز وجود دارد و میزان شوری آن با اقیانوسهای زمین یکسان است.»
آبفشانهای غنی تنها سرنخ فرخنده در مورد انسلادوس نیستند! اندازهگیریهای دمایی، دماهایی تا ۸۴- سلسیوس (۱۹۰ کلوین) از برخی از شکاف های سطح انسلادوس ثبت کرده است. پورکو در این باره میافزاید: «چنانچه تمامی این گرما را در نظر بگیریم ۱۶ گیگاوات گرما از این شکاف ها بیرون می آید.»
او باور دارد که این قمر کوچک با دریای زیر سطحی، ترکیبات آلی و منبع انرژی که دارد میتواند میزبان گونهای مشابه از حیات که در چنین شرایطی بر روی زمین وجود دارد، باشد.
اکوسیستمهایی که شاید انسلادوس میزبان آنها باشد، میتواند مانند آنچه که در اعماق سیارهی ما قرار دارد، باشد. گرمای فراوان و آب مایع در صخرههای آتشفشانی زیرزمینی در سیارهی ما یافت می شوند. ارگانیسمهای روی این صخرهها زندگی خود را بر پایهی هیدروژن (که در نتیجهی واکنش های بین آب مایع و سنگهای داغ تولید میشود) و دی اکسید کربن در دسترس و تولید متان که خود بار دیگر به هیدروژن تبدیل میشود، بنا کردهاند. و نکتهی مهم اینجاست که تمامی این مراحل در غیبت کامل نور خورشید و بدون دخالت نور خورشید در یک واکنش انجام میشود.
منبع گرمایش انسلادوس احتمالا خود زحل است. دانشمندان میگویند نیروی جاذبهی زحل باعث می شود که شکل انسلادوس در حین چرخش به دور زحل اندکی تغییر کند. پیچ و خمهای درون انسلادوس باعث تولید گرما می شود- درست مانند گرمایی که ممکن است شما در حین خم کردنهای سریع و متوالی یک گیرهی کاغذ حس کنید.
اما پیچ و خمهای کشندی نمیتواند عامل تولید این مقدار گرما که از انسلادوس بیرون میآید باشد. یک راه برای خلاص شدن از این معما این است که بپنداریم بخشی از گرمایی که اکنون مشاهده میکنیم در گذشته تولید و ذخیره شده است.
پورکو باور دارد که شاید مقدار بیضوی بودن مدار انسلادوس در گذشته، بسیار بیشتر از امروز بوده است و به هر مقدار که خروج از مرکز بیشتر بوده است به همان مقدار هم پیچ و خمها و تغییرات درونی و در نتیجه گرمای تولید شده بیشتر بوده است. گرما میتوانسته با آب کردن بخشی از یخهای درونی ذخیره شود.
اکنون که خروج از مرکز مدار انسلادوس کاهش یافته است، گرمایی که حالا از انسلادوس خارج میشود، حاصل گرمای تولید شدهی کنونی و گرمای ذخیره شدهی پیشین است. اما از آنجا که گرمایی که اکنون خارج میشود، بیشتر از گرمای تولید شده در گذشته است؛ میتوان نتیجه گرفت که انسلادوس در مرحلهی سرد شدن و بازگشت به یخ است. مدلهایی وجود دارد که نشان میدهند تمام انسلادوس یخ نخواهد بست و شاید با افزایش دوبارهی خروج از مرکز این چرخه بار دیگر آغاز شود.
با این وجود هر عاملی که باعث به وجود آمدن گرما شود، پورکو برای آن یک برنامه ی ساده دارد:
«ما نیاز داریم به انسلادوس باز گردیم و آن را مورد ارزیابی قرار دهیم.»
*•*•*•*•*
نظرتون در مورد این ماه چیه^-^؟
بازم پست های علمی و دانستنی بزارم؟
دوست دارید پست بعدی چی باشه؟
